De keuze om te kiezen

Wat wil ik toch veel!

Soms kun je niet kiezen en zijn er heel veel goede mogelijkheden. Soms kun je niet kiezen omdat er geen goede keuze tussen zit. Ik heb vaak last van beiden. Niet de kleine dingen, daar ben ik best goed in: nieuwe schoenen, nieuwe laptop, wel of niet ergens naar toe gaan. Maar de grote dingen, daar gaat het mis. 

“Het is niet zo gek dat je moe bent” – hoorde ik regelmatig, je wilt ook zo veel. Hadden ze gelijk? Ja! Maar betekent dat dat ik minder moet willen? NEE! Toch?

Een andere weg in slaan 

Al tijden ben ik aan mijzelf aan het sleutelen, wie ben ik, wat wil ik, wat kan ik nou eigenlijk? En als ik het ene heb ontdekt, ontdek ik weer dat het andere toch niet klopt. En zo ging dat in cirkeltjes rond. Zoals ik in mijn vorige blog schreef, resulteerde dat (in combinatie met verschillende andere factoren) tot een flinke overspannenheid. Zo kon het dus niet langer. Niet meer ronddraaien in cirkeltjes, niet meer piekeren. Een andere weg inslaan. En al die mensen die het niet gek vonden dat ik moe was? Die vonden dat ik moest kiezen. Focus is belangrijk. Kies één ding, dan komt alles op zijn plek. 

En dat, beste mensen, is dus echt VERSCHRIKKELIJK. Eén ding? Maar één? Zucht. Jaren heb ik het op mijn manier geprobeerd. Die werkte niet, niet op de lange termijn. Dus dan toch, misschien, maar luisteren naar mijn omgeving? Misschien?

Zo begon het. Ik MOET minder willen. Maar dat kan dus niet. Natuurlijk werkt dat niet. Gewoon stoppen (filmpje). En toch lukte het. Hoe dan? In plaats van minder willen heb ik er gewoon nog een mogelijkheid bij gemaakt: de keuze om te kiezen. In plaats van minder gaf ik mezelf een extra optie, een nieuwe uitdaging. Dus, dat heb ik (een beetje…) gedaan. Ik focus me op mijn gezin en mijn werk voor Career & Kids en kom zo stapje voor stapje tot rust. Dat klinkt makkelijk, maar dat was het natuurlijk niet. Ik kan daar een hele blog aan wijden. Maar deze blog gaat niet over die keuze. Het gaat over wat er daarna gebeurde. 

En dan? Doorgaan…

Na deze keuze waren de gedachten namelijk niet weg, de wil naar meer verdween niet. De twijfel ging niet weg, de vragen bleven en de onzekerheid bleef knagen. 

En dat is wat kiezen is. Op je pad blijven. Ook al knaagt het, ook al twijfel je. De kracht om te vertrouwen op je gemaakte keuze. 

Iedere keer als er een ongewenste gedachte in me opkwam, gaf ik er niet aan toe. “Nu even niet!” – dat werd mijn motto. Schreeuw zo hard als je wilt in mijn hoofd, maar ik heb gekozen en ik vertrouw op mezelf. In het begin is dat makkelijk want je keuze is nog vers en je staat er helemaal achter. Maar naarmate de tijd verstrijkt wordt het moeilijk, heel moeilijk. De nieuwigheid is er af en de routine sluipt erin. De nieuwe ideeën willen heel graag gehoord worden. De onzekerheid besluipt je als een ninja en gooit allerlei opties in je gezicht. Opties die allemaal over je heen kruipen als duizenden kevers: aandacht, aandacht, aandacht! 

En dan is het een kwestie van doorzetten. Doorzetten en jezelf accepteren. Het mocht. Ik mocht twijfelen, ik accepteerde de twijfels, maar ging er niet in mee. Keer op keer: voor nu is dit de goede keuze. Ik heb gekozen om te kiezen, nu heb ik dit nodig. Wat er straks komt, dat weet ik niet, daar mag je best over twijfelen, maar we gaan er niet induiken, we focussen nu alleen op deze stap. Ach, natuurlijk heb ik me toch af en toe laten besluipen en ben ik met open ogen in valkuilen getrapt. Natuurlijk heb ik dat zo af en toe gedaan. Ik ben ook maar een mens.

Guess who’s in charge?!

Keuzes maken

Ondertussen zijn we drie maanden verder en heb ik veel meer rust gevonden. Nu kan ik de bomen in het bos weer zien en merk het meteen als ze me vermoeien. Die vermoeiende bomen laat ik gewoon links liggen. De fijne en mooie bomen, die noteer ik om later nog eens nader te bekijken, nu nog niet. Omdat het zo rustig is, kan ik zelfs de sluipende ninja’s al van verre horen aankomen. Eén betekenisvolle blik zijn kant op is dan al voldoende om hem af te laten druipen. Guess who’s in charge?!

De moraal van dit verhaal? Veel willen is helemaal niet verkeerd, zolang je je niet laat leiden door mogelijkheden. Maak keuzes om te kunnen kiezen. Wees er nog bewust bij. En duizelt het je? Neem wat afstand, want als je in de duizelingen duikt zal je niets meer helder kunnen zien. Pas als je de rust weer hebt gevonden kun je een bewuste keuze maken of meerdere dingen te gelijk doen. Ik heb ontdekt dat als ik alles wil doen, ik toch eerst moest kiezen.

Het verschil tussen willen en nodig hebben

Nu bijna een jaar geleden zat ik er flink doorheen. Ik had alle klachten die je associeert met burn-out of overspannenheid. Een echte burn-out is er gelukkig nooit van gekomen. Dat neemt niet weg dat pas op de plaats nodig was. Ik leefde al tijden op het randje. Achteraf natuurlijk makkelijk te zien. Het begon al op het hbo (en misschien al eerder), daar ervaarde ik de eerste verschijnselen van stress:

(Vaak) migraine. 

Nu weet ik dat ik dan te veel energie verbruikte. Dat ik mijn grenzen over ging. Tijdens mijn werkende leven ontwikkelde zich dat in meerdere malen per week migraine, bitchygedrag, concentratieproblemen, vergeetachtigheid en lusteloosheid. Regelmatig moest ik leuke dingen afzeggen om dat ik het gewoon niet trok, geen puf, fysiek niet in staat. 

Maar weet je? Als iedereen doorgaat, kan ik dat ook! Stel je niet zo aan, ga er gewoon voor. Nachtje lekker slapen en het gaat wel over. Ik wilde ook leuk en gezellig zijn, vol energie en ambitie. Stemmetjes in mijn hoofd werden faliekant genegeerd en uiteindelijk werden ze stil. Ik wist wat ik WILDE! 

Ik WILDE niet wat ik NODIG had. Als je bijna 20 jaar zo leeft houdt het vanzelf een keer op. En dat gebeurde afgelopen jaar. Zo kon ik het niet meer. Iedereen die me dierbaar was leed onder mijn stress. 

Met coaching, psychologen, huisarts en andere therapeuten in de arm ben ik gaat onderzoeken wat ik kon doen om weer mezelf te worden. Dat betekende dat ik moest stoppen. Stoppen met doen wat ik altijd deed. Nieuwe patronen creëren. 

Ik ontdekte dat ik veel verwachtingen heb van mezelf, heel veel WILDE. Willen is in dit geval vooral ‘moeten’. Ik moest op een bepaalde manier Jelke zijn. Dat wilde ik heel graag. Ik wilde graag energiek, spontaan, sociaal, intelligent, ambitieus, succesvol, gelukkig en geliefd zijn. De basis van die behoefte was (is) vooral aan de buitenwereld laten zien dat het geweldig goed met mij gaat, een goede baan, mooie carrière, fijn huis en ook nog een heel leuke persoonlijkheid. Falen was geen optie. 

Nu ben ik bijna een jaar (+20) verder en kan ik iets beter het onderscheid maken tussen wat ik WIL en wat ik NODIG heb. Ik herken oude patronen en loop er soms met open ogen in. Baal dan als een stekker en vind dat ik beter moet doen. Ik ben nog steeds niet altijd lief voor mezelf.,

Ik herken de signalen van stress en/of oververmoeidheid. Voor mij is het eerste signaal dat ik thuis snel negatief geprikkeld ben, daarna volgt de hoofdpijn. 

De eerste signalen van (te veel) stress herkennen is  voor mij belangrijk om meteen actie te kunnen ondernemen. Eén van de dingen die mij helpen grenzen over te gaan heb ik geleerd van de CSR-methode: de lekkertest. Zodra de eerste signalen van stress of oververmoeidheid opspelen doe ik alleen dingen waar ik volmondig ‘JA’ op kan zeggen. 

———

Van 12 tot en met 15 november vindt de Week van de Werkstress plaats.  Doelstelling van de Week van de Werkstress 2018 is zoveel mogelijk mensen laten inzien dat je werkstress kunt voorkomen door te zorgen voor voldoende plezier in je werk.

In de week van de werkstress (12-15 november 2018) besteed ik veel aandacht aan stress maar ook vooral geluk op je werk! Samen met mijn collega’s van Career & Live organiseer ik verschillende workshops over stress en geluk op je werk. Wil jij ook aandacht besteden aan werkgeluk of meer informatie over de mogelijkheden, neem dan contact op met mij.

MBTI is hokjes denken, toch?

MBTI, het geeft je vier letters. Met die vier letter weet je, kort door de bocht, wie je bent en wat je het liefst doet. Jouw persoonlijke voorkeur. Maar ook die van alle andere mensen. 16 hokjes om de hele wereld in te stoppen. Zie hieronder. 

Alle Typies van MBTI – OPP

Maar jij niet, jij past niet in zo’n hokje. Jij bent uniek er is niemand zoals jij. En met jou zijn er vele die echt niet in zo’n hokje passen. Waarom is dat hokjesdenken dan toch nuttig?

Hokjes zijn nuttig omdat ze ons een framework geven. Mensen zijn niet gemaakt om met chaos om te gaan (hoewel sommigen het beter kunnen dan anderen). Ze willen dat wat ze zien of horen, past in hun wereldbeeld. Hun eigen gecreëerde hokje. Is dat hokje de waarheid? Nee. En ook ja!

Je kunt immers niet anders dan de wereld zien vanuit jouw perspectief. Ook al ben je heel goed in je inleven in anderen, het blijft je eigen perspectief. En dat is waar hokjes handig zijn: om anderen beter te begrijpen. 

Hoewel de inhoud van zo’n hokje nooit de waarheid omvat, nooit helemaal, helpt het je de wereld meer begrijpen. Kijk maar eens naar het plaatje hieronder (met liefde geleend van how2act.nl). Beide hebben een eigen visie, ook beide hebben gelijk.

Verschillend wereldbeeld (*how2act)

Zodra jij het wereldbeeld van de ander wilt zien, kun je de ander echt horen en beter begrijpen, zelfs als je moeilijk vindt of je niet in kunt leven. Openstaan voor verschillen in anderen maakt het makkelijker om samen te werken en samen te leven. Dat maakt hokjes de moeite waard. Ook al past het hokje misschien niet precies, het ene hokje zit lekkerder dan het andere hokje. Jij, en ook de mensen om je heen hebben een voorkeur.

Zo houd ik ervan om de dingen te laten komen zoals ze komen, meestal heb ik geen plan en wacht ik af wat de uitkomst zal zijn. Om mij heen heb ik mensen die het juist heel prettig vinden om te plannen. Oei, dat vind ik moeilijk. Waar ik zeg: “we kijken wel even hoe laat we gaan”, wil de ander precies weten hoe laat en dit al dagen (of langer!) van te voren vast leggen. Hoe ga ik hiermee om? Het grijpt me soms naar mijn keel om lang van te voren dingen af te spreken (vraag me ook niet waarom, maar.. ik houd er van als dingen niet vast liggen). Ik weet dat er mensen zijn bij wie dit juist andersom het geval is. Als die niet weten waar ze aan toe zijn, krijgen ze daar stress van. Per situatie bekijk ik hoe belangrijk het voor mij is om mij aan mijn voorkeur te houden. Soms spreek ik alvast een tijd af en soms leg ik uit waarom ik die tijd op dat moment niet kan vastleggen. Het is fijn om te weten dat mensen anders zijn dan ik, alleen door dit te begrijpen kan ik er met minder stress mee omgaan.

Dus, ja, MBTI is hokjesdenken. Handig toch?